Ağız sağlığı geçmişte yalnızca ağız hastalıklarının varlığı ya da yokluğu üzerinden değerlendirilirken, günümüzde bireyin psikolojik, sosyal ve fiziksel iyilik hâlini kapsayan daha geniş bir çerçevede ele alınmaktadır. Ağız sağlığını etkileyen davranışlardan biri olan tırnak yeme, yalnızca estetik bir alışkanlık olarak değil, bireyin psikolojik durumu ve yaşam kalitesi üzerinde etkileri bulunan önemli bir sağlık problemi olarak …
Ağız sağlığı geçmişte yalnızca ağız hastalıklarının varlığı ya da yokluğu üzerinden değerlendirilirken, günümüzde bireyin psikolojik, sosyal ve fiziksel iyilik hâlini kapsayan daha geniş bir çerçevede ele alınmaktadır. Ağız sağlığını etkileyen davranışlardan biri olan tırnak yeme, yalnızca estetik bir alışkanlık olarak değil, bireyin psikolojik durumu ve yaşam kalitesi üzerinde etkileri bulunan önemli bir sağlık problemi olarak değerlendirilmektedir. Tırnak yeme davranışı, bir veya daha fazla parmağın ağza götürülerek tırnakların dişlerle ısırılması şeklinde tanımlanmakta ve tıpta onikofaji olarak adlandırılmaktadır. Tırnak ve çevresindeki dokuların zarar görmesine neden olan bu davranış özellikle çocukluk döneminde sık görülmekte, en yaygın olarak 4-6 yaş aralığında ortaya çıkmaktadır. Bazı bireylerde zamanla azalmasına rağmen, davranışın ergenlik ve yetişkinlik dönemlerinde de devam edebildiği ve çeşitli psikolojik bozukluklarla ilişkili olabileceği belirtilmektedir.
Onikofajinin çoğunlukla kaygı, stres ve duygusal gerginlik ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Yapılan çalışmalarda tırnak yiyen çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, ayrılma anksiyetesi, obsesif kompulsif bozukluk ve enürezis gibi problemlerin daha sık görüldüğü bildirilmektedir. Bunun yanı sıra tırnak yeme davranışı yalnızca psikolojik açıdan değil, fiziksel sağlık açısından da çeşitli olumsuz sonuçlara yol açabilmektedir. Özellikle ağız ve diş sağlığı üzerinde önemli etkiler oluşturarak diş kökü hasarı, çene bozuklukları ve çeşitli enfeksiyonlara zemin hazırlayabilmektedir. Ağız yoluyla mikroorganizmaların vücuda taşınması da çocuk sağlığını olumsuz etkileyen önemli risklerden biridir.
Tırnak yeme davranışında davranış düzenlemeleri ön plana çıkmakta; aile desteği, tırnakların kısa ve bakımlı tutulması, caydırıcı uygulamalar, rekabetçi yanıt teknikleri ve bilişsel davranışçı yaklaşımın yöntemleri sıklıkla kullanılmaktadır. Ancak ağız sağlığı ile tırnak yeme davranışı arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmaların sınırlı sayıda olması, bu konunun daha kapsamlı biçimde araştırılmasını gerekli kılmaktadır.
Çocuklarda Tırnak Yeme Nedir?
Okul dönemindeki çocuklarda sıklıkla görülen tırnak yeme davranışı psikososyal nedenlere dayanır. Altta yatan duygusal bozukluğun bir yansımasıdır. Aynı zamanda bir tür saldırganlığı da barındırır. Onikofaji çocuk ve ergen ruh sağlığına başvuran çocuklar arasında çok yaygındır. Onikofaji temelde bir güvensizlik belirtisi olarak kabul edilmektedir. Çocukta; gerilim, saldırganlık, öfke, sıkıntı, üzüntü, kaygı, korku, değersizlik ve güvensizlik duyguları onikofaji için neden oluşturabilmektedir.
Çocuklarda Tırnak Yeme Hangi Yaşlarda Görülür?
Çocuklukta ve yetişkinlikte sık rastlanan alışkanlıklardan biri olan tırnak yeme, 4-8 yaş ortalarında başlamaktadır. Tırnak yiyen çocukların birçoğu bu alışkanlığı, ergenlik evresinin sonlarında bırakırlar.
Çocuklarda Tırnak Yeme Davranışı Nasıl Anlaşılır?
Yenilmiş olan tırnaklar çok kısa ve düzensizdir. Açıklanmayan tırnak yapısında bu yüzden mutlaka iyi öykü alınmalı ve çocuk izlenmelidir. Tırnak yiyen çocukların çoğu, yerinde duramayan, çabuk öfkelenen, davranışlar sorunlar gösteren ve endişeli görülen çocuklardır. Bu arada uzman da ailenin ilgisini tırnak yeme davranışına dikkat çektirir.
Çocuklarda Tırnak Yeme Neden Olur?
Tırnak yeme davranışı, çevresel etmenlerden dolayı oluşabilir. Çevresine istek ve duygularını dışa vuramayan ya da çevresinden tepki alamayan çocuk, ilgi çekmek için tırnak yiyebilir. Burada önemli olan, bazı durumları çevreye bildirmek, olumsuz bile olsa tepki almaktır. Ev içi gerginliklerin artması, uykuya dalma güçlükleri, başarısızlık, çekingenlik, tırnak yeme girişimini etkileyen faktörler arasında sayılır. Çocuğun çevresinde tırnak yiyen varsa, çocuk onu taklit yoluyla da tırnak yemeye alışabilir.
Tırnak Yeme Çocuğu Nasıl Etkiler?
Tırnak yerken, ilk başta tırnak dişler üzerinden kayar, daha sonra ıslanır ve tırnaktan bir parça kopar. Hareketler bu şekilde devam eder. Bu, gerilimi, sıkıntıyı yok eden bir yatışma şeklidir. Yatışma duygusundan başka, bir de başarı duygusu oluşur. Tırnak bir kere koparıldıktan sonra yenisini ekleme olanağı yoktur.
Çocuklarda Tırnak Yeme ile Başa Çıkma Yolları
Çocuk, hareket kazanmaya başladığı evrede engellenmemeli, bu isteklerini dışa vurmasına izin verilmelidir; çocuk koşup oynayabilmeli, oyuncaklarına vurabilmeli, bozabilmeli yeniden oluşturabilmeli, kağıtları yırtabilmeli, su ve toprakla oynayabilmelidir.
Ev içi gerginlikleri söz konusu ise bunlar belirlenip hafifletilmelidir. Çocuk rahatsızlık duyduğu durumları ortaya koyabilmelidir. Çocuğun davranış problemi olduğu hallerde, anne-babalar, çocuğu suçlamadan, davranışlarındaki yanlışlığı açıklama yoluna gitmelidir ki, çocukta gizli bir suçluluk duygusu oluşmasın. Tırnak yeme davranışı çocuğu rahatlatıyor ve huzur veriyorsa; onun yerine geçebilecek bir başka etkinlik önerilebilir: Sportif faaliyetler buna örnek olarak gösterilebilir. Eğer tırnak yeme sinema, televizyon izleme sırasında artıyorsa çikolata, çiğneme vb. şeyler tırnak yemenin önüne geçebilir. Çocuktan önce tek bir tırnağını uzatmasını isteriz. Bir tırnağının uzun olması, çocuk için tırnak yemeyi durdurmada ve diğerlerini uzatmada teşvik edici olabilir. Yenen tırnakların kenarları diş diş olur ki bu da yeniden tırnak yemeye teşvik eder.
Bu durumu engellemek için tırnakların ve çevresinin zeytinyağı, krem gibi bir maddeyle ovulması yararlı olabilir. Çocuğun tırnaklarını tek başına kesmeyi öğrenmesi, bir manikür setine sahip olması özendirmeyi teşvikler.
Tırnak Yeme için Ne Zaman Destek Alınabilir?
Onikofaji için önerilen en uygun yaklaşım çocuklarda 3-4 yaşına kadar alışkanlığın ebeveynler tarafından görmezden gelinmesidir. Bu davranışa neyin sebep olabileceği uygun bir dille sorgulanmalıdır. Anlayabilecek yaşta ise çocuğa ve ebeveynlerine bu davranışın ne tür sağlık sorunlarını beraberinde getireceği anlatılmalıdır. Burada temel amaç onikofajiye neden olan faktörün belirlenmesi ve ortadan kaldırılmasıdır. Ebeveynler davranış bozukluğu ile baş edemediği durumlarda bir uzman yardımına başvurmalıdırlar.
Tırnak Yeme Kalıcı Bir Alışkanlık mıdır?
Tırnak yeme davranışlılarının çoğu iyi huyludur. Ancak riskli durumlarda tırnak yatağı ciddi biçimde hasar görür. Bakteriyel ya da mantar enfeksiyonu söz konusu olabilir. Riskli olmayan durumlarda birkaç belirleyici yöntem belirtiyi kontrol etmeye yardımcı olur. Bu yöntemlerden en etkilisi alışkanlığı tersine çevirme ve diğer davranışları güçlendirme gibi davranışçı müdahalelerdir. Çocuğun, problem davranıştan vazgeçmeye hazır duruma gelmesi için, onu motive etmek gerekir. Doğum günleri, yılbaşı, bayramlar, akraba ziyaretleri çocuğa davranış değişikliğine heveslendirmek için uygun dönemlerdir. Bu tür alışkanlıklardan ne zaman vazgeçeceğine karar verme hakkı çocuğun olmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Tırnak yiyen çocuklar için ne yapmalı?
Onikofaji davranışının ortadan kaldırılması için çocuklarda gerginlik ve uyumsuzluğun nedeni tanımlanmalı çocuğun ilgisi başka yöne çekilmeli, azarlama, korkutma ve ceza yöntemleri uygulanmamalı, çocukta güven duygusunun geliştirilmesi desteklenmeli, yenmiş ve yenmemiş tırnak görüntüleri gösterilerek aradaki farka ve estetik açıdan görünüme dikkati çekmelidir. Çocuklar suçlanmamalı, ceza verilmemelidir.
Tırnak yiyen çocuğa acı sürmek doğru mu?
Tırnak yiyen çocuğa acı madde sürmek doğru değildir. Etkisi geçici ve çocuk tarafından tehdit olarak algılanır.
2.5 yaşındaki çocuk neden tırnak yer?
2.5 yaşındaki çocuk etrafında olan biten her şeyi izler ve örnek alır. Aynı şekilde tırnak yeme davranışı da çevresindeki kişileri görüp taklit etmesinden kaynaklanır.
Oyun terapisi çocuklarda tırnak yemeye iyi gelir mi?
Tırnak yeme davranışını önlemek için uygulanan stres yönetimi teknikleri bazen tek başına yararlı olmayabilir. Buna ilaveten bir de davranışsal yöntemlere başvurmanız gerekebilir. Oyun terapisi çocukta kaygıyı azaltmayı sağlayan etkili bir yöntemdir.
Çocuklarda Tırnak yeme stresle mi ilgilidir?
Tırnak yeme davranışı çocuğun kaygı düzeyinin artması ile ortaya çıkabilir ya da şiddetlenme gösterebilir.
Parmak emme ile tırnak yeme bağlantılı mı?
Parmak emme ile tırnak yeme bağlantılıdır. Parmak emme davranışı içe kapanık, gergin, duygusal sorun yaşayan çocuklarda görülebileceği gibi ruhsal değerlendirme sonucunda herhangi bir ruhsal sorun saptanmayan çocuklarda da görülebilir. Parmak emme davranışında olduğu gibi tırnak yeme davranışında da fiziksel, ruhsal ve sosyal gözlemleme sonucu herhangi bir problem saptanmamış bir çocukta da görülebilmektedir. Parmak emme davranışı da tırnak yeme davranışındaki gibi sağlıksız anne-baba tutumu, huzursuz ev ortamlarında tetiklenmektedir.
Tırnak yiyen çocuğa nasıl yaklaşmalı?
Cezalandırma, sınırlama ve azarlamanın sağaltım açısından yararı yoktur, bunlar başka güçlüklere yol açabilir. Çocuğa uygun yollar gösterilmelidir; Cesaretlendirilmeli ve övülmelidir. Çocuk sabırsız olmaya, cesaretsiz olmaya, vazgeçmeye eğilimlidir. Tırnak yeme davranışı sık değil ise ve de çocuk sinirli olarak nitelenmiyorsa, alışkanlık çevre tarafından görmezden gelinebilir.
